|
|
Önemli Gün Ve Haftalar Sayfasına Dön
29 Ekim 1923 ülkemizde cumhuriyet yönetiminin ilan edildiği
gündür. Bugün ulusal bayram günüdür. Her yıl cumhuriyet yönetiminin ilanını
28 - 29 Ekim günleri Cumhuriyet Bayramı olarak coşkun törenlerle kutlarız.
Cumhuriyet Yönetiminden önce devletimizin adı Osmanlı İmparatorluğu idi.
Osmanlı Devleti, Osman Bey tarafından 1299'da Söğüt 'de kuruldu. Osmanlı
devlet yöneticisine padişah denirdi. Osmanlı Devletini altı yüz yirmi dört
yılda, otuz altı padişah yönetti. Son padişah Sultan Vahdettin'dir.
Eskiden ülkelerde tek kişi egemendi. Ülkelerini diledikleri gibi yöneten bu
kişilere padişah, şah, kral, hakan, sultan denirdi. Yönetim çoğu zaman
babadan oğula geçerdi. Oğulun küçük olması, deli olması yönetici olmaya
engel sayılmazdı. Böyle tek kişinin kendi başına buyruk, sorumsuz,
denetimsiz yönetimine mutlakiyet denir. Mutlakiyet yönetiminde egemenlik
kayıtsız şartsız tek bir kişidedir.
Mutlakiyetle yönetilen ülkelerde zamanla hakana, padişaha, şaha, krala
yardımcı olsun diye meclis kuruldu. Meclis üyeleri halkın dileklerini
yöneticiye duyurur, yasa tasarısını hazırlardı. Bu yasa taslakları hakan,
padişah, şah, kral tarafından benimsendiğinde yasalaşırdı. Bu yönetim
biçimine Meşrutiyet denir. Ancak meclisin yetkileri genel olarak çok
sınırlıdır. Osmanlı Devletinde 1876 ve 1908 yıllarında iki kez meşrutiyet
ilan edildi.
Üçüncü yönetim biçimi cumhuriyettir. Cumhuriyet'te egemenlik kayıtsız
şartsız ulusundur. Ulus kendini yönetme yetkisini temsilcileri -
milletvekilleri- aracılığı ile kullanır. Cumhuriyet yönetiminde yurttaşın
seçme ve seçilme hakkı vardır. Seçilen temsilciler yasalar yapar,
yöneticileri ulusu adına denetler. Yönetilenler dilerlerse seçimlerde
yöneticilerini değiştirirler.
ÜLKEMİZDE CUMHURİYETİN KURULUŞU
Osmanlı İmparatorluğu'nda, ikinci Meşrutiyetin ilanından altı yıl sonra
Birinci Dünya Savaşı başladı. 1914'te başlayan Birinci Dünya Savaşı'na
dünyanın belli öbaşlı devletleri katıldı. Dört yıl süren savaş sonunda
bizimle birlikte olan devletler yenildi. Savaş kurallarına göre biz de
yenilmiş sayıldık. Ülkemiz İngilizler, Yunanlılar, Fransızlar, İtalyanlar
tarafından paylaşıldı.
Ulusuna inanan, güvenen Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a geldi.
Erzurum'da, Sıvas'ta kongreler düzenledi. Mustafa Kemal Paşa "Tek bir
egemenlik var, o da Milli egemenliktir. Ülkeyi yine ulusun kendi gücü
kurtaracaktır." diyordu. Yurdun dört bir tarafından gelen ulus temsilcileri
-milletvekilleri- 23 Nisan 1920 günü Ankara'da Büyük Millet Meclisi'nde
toplandı. Meclis, Mustafa Kemal Paşa'yı başkan seçti. Mustafa Kemal Paşa'nın
önderliğinde Büyük Millet Meclisi Ulusal Kurtuluş Savaşı'nı başlattı. Bir
yandan efeler, dadaşlar, seymenler bulundukları yörede düşmana karşı
koydular. Öte yandan düzenli ordular İnönü'de, Sakarya'da, Dumlupınar'da
savaştılar. Yurdumuz düşmanlardan kurtarıldı.
Tahtını, rahatını düşünen padişah, yenilen düşmanla birlikte yurdumuzdan
kaçtı. İmzalanan Lozan Barış Antlaşması ile yeni bir devlet doğdu. Bu doğan
devletin yönetim biçimi henüz belirlenmemişti.
İkinci dönem Büyük Millet Meclisi 11 Ağustos 1923'te ilk toplantısını yaptı.
13 Ekim 1923'te Ankara Başkent oldu. Atatürk ; düşmanın ülkeden atılıp
sınırlarımızın belirlenmesinden sonra, çoktan beri tasarladığı cumhuriyetin
ilanı üzerinde hazırlıklar yapmaya başladı. 28 Ekim 1923 akşamı yakın
arkadaşlarını Çankaya'da yemeğe çağırdı. Onlara , "Yarın Cumhuriyet'i ilan
edeceğiz." Dedi.
29 Ekim 1923 günü Atatürk, milletvekilleri ile görüştükten sonra taslağı
hazırlanan cumhuriyet önergesi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne verildi.
Meclis önergeyi kabul etti.
Böylece ülkemizde cumhuriyet yönetimi kuruldu. Atatürk kurulan Türkiye
Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı oldu. Cumhuriyet'in ilanı yurtta sevinç ve
coşku ile karşılandı.
Cumhuriyet; yurttaşların seçme ve seçilme hakkının olduğu bir yönetimdir.
Ulus temsilcilerinin kabul ettiği yasalarla ülkenin yönetilmesidir.
Cumhuriyet yönetiminde söz ulusundur. Cumhuriyet'i korumak, kollamak,
yaşatmak her yurttaşın ödevidir.
--------------------------------------------------------------------------------
cumhuriyet bayramı sözleri
» Demokrasi ilkesinin en yeni ve akılcı uygulamasını sağlayan hükümet biçimi
cumhuriyettir.
» Türk ulusunun yaratılışına en uygun olan yönetim cumhuriyettir.
» Cumhuriyet erdeme dayanan bir yönetimdir.
» Cumhuriyet düşünce, beden ve bilim bakımından güçlü koruyucular ister |
|
