|
Mehmet Emin
Yurdakul (1869-1944) Türk, Şair. Ulusçu,
halkçı görüşleri savunduğu şiirleriyle Milli
Edebiyat akımının öncü şairleri arasında yer
almıştır.
13 Mayıs 1869'da İstanbul'da doğdu, 14 Ocak
1944'de aynı kentte öldü. Beşiktaş Askeri
Rüştiyesi'ni bitirdikten sonra bir süre Mülkiye
Mektebi'nin idadisinde okudu. 1887'de Babıâli
Sadaret Dairesi Evrak Odası'nı aylıksız kâtip olarak
atandı. 1899'da Hukuk Mektebi'ne başladı. öğrenimini
ABD'de tamamlamak üzere okuldan ayrıldı. Ancak bu
isteği gerçekleşemedi. Memurluk yaşamına döndü.
ıttihat ve Terakki Cemiyeti'ne girdi. şiirlerinde
dile getirdiği düşünceler, yansıttığı gerçekler
saray tarafından kuşkuyla karşılandığı için 1907'de
Erzurum rüsumat nazırlığına gönderildi. II.
Meşrutiyet sonrası 1909'da bahriye müsteşarlığına,
bu görevi istemeyince de Hicaz valiliğine atandı.
Bir yıl sonra Sivas valiliğine getirildi. Ancak
çalışması engellenince, üç ay sonra bu görevinden de
ayrılarak ıstanbul'a döndü. Türk Ocağı'nın
kurucuları arasında yer aldı, derneğin başkanı oldu.
çıkarılan Türk Yurdu dergisinin de sorumluluğunu
üstlendi. İttihat ve Terakki yönetimiyle arası
açılınca Erzurum valiliği göreviyle 1911'de
ıstanbul'dan uzaklaştırıldı. Ertesi yıl da emekliye
ayrılmak zorunda bırakıldı. 1913'te Musul
milletvekili seçildi. Halide Edip, Köprülüzade Fuat
ve Hamdullah Suphi ile birlikte Hars ve ılim Heyeti
üyeliğinde bulundu. Milli Türk Fırkası'nın
kurucuları arasında yer aldı. I. Dünya Savaşı
sonunda ıstanbul işgal edilince, 1921'de Anadolu'ya
geçti. Atatürk tarafından ilgiyle karşılandı.
Antalya, Adana, ızmir yörelerinde dolaşarak halkın
ve ordunun manevi gücünü arttırıcı konuşmalar yaptı,
şebinkarahisar, Urfa ve ıstanbul milletvekili
seçilerek beş dönem meclise girdi.
Mehmed Emin Yurdakul edebiyat yaşamına Servet-i
Fünun döneminde başlamıştır. ılk kitabı Türkçe
şiirler ilgiyle karşılanmış, yankılar uyandırmıştır.
Dönemin şiir anlayışı dışında, hece ölçüsünü
kullanarak yazdığı şiirlerinde yalın bir dil
kullanmıştır. Türk edebiyatına halk sesini getiren
şair olarak nitelendirilmiştir. Osmanlıcılık ve
ıslamcılık akımlarına karşı Türkçülük akımını
savunan, bu konudaki düşüncelerini dile getiren
öğretici şiirler yazmıştır.
şiirde biçim yönünden yenilikler yapmıştır.
Geleneksel Türk şiirinde sürekli kullanılan
kalıpların yerine 4+4+4+3=15, 4+4+4+5=17, 4+4+4+7=19
gibi alışılmışın dışında kalıplar kullanmıştır.
Dörtlük geleneğinin dışına çıkarak üçer, altışar,
sekizer dizelik kıtalar kurmuştur. Servet-i Fünun
doğrultusunda Batı'dan gelen sone biçiminde şiirler
de yazmıştır.
Halkçı, ulusçu düşünce ve duyguları dile
getirmiştir. Toplumsal ve ulusal konuları
işlemiştir. Halkın ve ülkenin gerçeğini, özgürlük
istemini yansıtmıştır. Coşku, umut, yüreklendirme ve
öğreticilik, şiirinin belirgin öğeleri olmuştur.
YAPITLAR (başlıca): şiir: Türkçe şiirler,
1899; Türk Sazı, 1914; Ey Türk Uyan, 1914; Tan
Sesleri, 1915; Zafer Yolunda, 1918; Aydın Kızları,
1919; Dante'ye, 1920; Mustafa Kemal, 1928; Ankara,
1939. |
Kim Kimdir?
2005