|
MalazgirtSavaşı Sonrasındaki Gelişmeler
1071 MalazgirtZaferi’nden sonra Selçuklu Hükümdarı
Alparslan; bu savaşın kazanılmasınakatkıda bulunan
komutanlara, fethettikleri topraklarda beylik kurma izni
verdi. Bu doğrultudaAnadolu’da;
• Sivas – Kayseriarasında Danişment,
• Erzurum yöresindeSaltuklu,
• Erzincandolaylarında Mengücek,
• Mardin’de Artukluadlarıyla ilk Türk beylikleri kuruldu.
AnadoluSelçuklu Devleti’nin Kuruluşu:
Anadolu’yufethetmekle görevlendirilen Selçuklu
komutanlarından Süleyman Bey, Bizans’ın içkarışıklıklarından
yararlanarak İstanbul yakınlarına kadar
ilerledi.1077’deİznik’i aldı. Bu kenti başkent yaparak
Anadolu Selçuklu Devleti’ni kurdu.
HaçlıSeferleri (1096-1270)
Ortaçağın en önemliolayları arasında yer alan Haçlı
Seferleri’nin siyasi, sosyal, dinsel veekonomik nedenleri
vardır.
SiyasiNedenleri:
• Bizans’ın Türklerekarşı Avrupa’dan yardım istemesi
• Büyük SelçukluDevleti’nin yaşadığı iç sorunlar nedeniyle
Ön Asya’nın karışıklık içindebulunması
Sosyalve Dinsel Nedenleri:
• Orta Çağ’da,Papa’nın, Hıristiyanlar üzerinde büyük etkiye
sahip olması
• KatolikKilisesi’nin Kudüs kentini Hıristiyan dünyasının
bir kurtuluş sembolü halinegetirmesi
• Hıristiyanların,Kudüs’ü Müslümanlardan aldıkları taktirde,
cennete gideceklerine inanmaları
• Ön Asya’dakikarışıklıklar nedeniyle Hıristiyanların
Kudüs’ü ziyaret etmekte güçlükçekmeleri
EkonomikNedenler:
• Avrupa’da genişhalk kitlelerinin büyük bir yoksulluk
içinde bulunmasına karşılık, Doğudünyasının zenginliği
• Avrupa ile Asyaülkeleri arasındaki ticaret yollarının
(İpek ve Baharat Yolları) Müslümanülkelerin kontrolünde
olması
• İpek ve BaharatYollarından birkaç el değiştirerek Doğu
Akdeniz’e gelen malların, Avrupa’da çokpahalıya satılması
• Hıristiyandünyasının Kudüs’ün de yer aldığı Ön Asya’yı ele
geçirip, doğu ticaretyollarını kendi kontrollerine almak
istemesi
Yukarıdakinedenlerle 1096 yılından 1270 yılına kadar sekiz
Haçlı Seferi gerçekleştirildi.Bunlardan ilk dördü Anadolu ve
Anadolu Selçuklu Devleti üzerinde doğrudanetkili olmuştur.
Haçlılar buseferlere rağmen amaçlarına ulaşamadılar.
HaçlıSeferleri’nin Sonuçları:
SiyasiSonuçları:
• Seferlere katılanbinlerce senyör ve şövalyenin ölmesi, ya
da uzun süre topraklarından uzakkalması, Avrupa’da
derebeylik (feodalite) rejiminin etkisini azalttı.
Krallargüçlenmeye başladı.
• Anadolu SelçukluDevleti sarsıntı geçirdi. Türklerin batıya
doğru ilerleyişi durdu.
• Dördüncü sefersırasında İstanbul’u ele geçiren Haçlıların,
Burada kurdukları Latin Devletiuzun ömürlü olmadı
(1204-1261). Buna karşılık, Trabzon’da kurulan
Rumİmparatorluğu 1461 yılına kadar varlığını korudu.
Sosyalve Dinsel Sonuçları:
• HaçlıSeferleri’nin amacına ulaşamaması Papaların ve
Katolik Kilisesi’ninotoritesinin sarsılmasına yol açtı.
• Seferler sırasındaHıristiyanlar, doğu Müslüman dünyasının
kendilerine tanıtıldığı gibi uygarlıkkarşıtı olmadığını
gördüler.
• Kudüs, birkaç kezel değiştirmesine karşılık Müslümanlarda
kaldı.
Ekonomikve Kültürel Sonuçları:
• Haçlılar, İpek veBaharat Yolları’nı kendi kontrollerine
alamadılar.
• Akdeniz’de Cenova,Venedik, Marsilya gibi liman kentleri
ile Avrupa’da burjuva sınıfı önemkazandı.
• AvrupalılarDoğu’nun bilimsel ve teknolojik üstünlüğünü
anladılar. O zamana kadarbilmedikleri, barut, matbaa,
pusula, kâğıt gibi buluşları ülkelerine taşıdılar
AnadoluSelçuklu Devleti’nin Yükselişi:
Selçuklular, HaçlıSeferleri’nin etkisinin azalmaya başladığı
yıllardan itibaren toparlanmayabaşladılar. Gıyasettin
Keyhüsrev döneminde ülke birliği yeniden sağlandı.1207’de
Antalya’yı alan Selçuklular Akdeniz ticaretine açılma
olanağı buldular.İzzettin Keykâvus devrinde kuzeyde Sinop’u
alan Selçuklular, Akdeniz’den sonraKaradeniz’e de açılma
olanağı buldular.
Alaeddin Keykubat’ınhükümdarlık yıllarında Selçuklular büyük
gelişme gösterdiler. Bu dönemde,
• Akdeniz’destratejik öneme sahip Alanya Kalesi fethedildi.
• Karadeniz’inkuzeyine, Kırım’a sefer yapıldı.
• İç ve dış ticareteönem verildi. Ticaret yollarının
güvenliği sağlandı. Kervansaraylar yapıldı.Tüccarların
uğradığı zararları karşılamak için bir çeşit devlet
sigortasıuygulandı.
• Asya’dan batıyayayılmaya başlayan Moğollara karşı doğu
Anadolu’daki kaleler güçlendirildi.
Anadolu SelçukluDevleti’nin Dağılışı:
AlaeddinKeykubat’tan sonra ülke iyi yönetilmedi. 1239’da
çıkan Baba İshak Ayaklanmasıülke birliğinin bozulmasına yol
açtı. Bu durumdan yararlanan MoğollarAnadolu’ya girdiler.
1243 Kösedağ Savaşı’nda Selçuklu ordularını
yenilgiyeuğrattılar. 1243 Kösedağ Savaşı’ndan sonra;
• Siyasal birliğinikaybeden Anadolu Selçuklu Devleti
parçalandı.
• Moğollar,Anadolu’yu merkezden gönderdikleri valilerle
yönetmeye başladılar.
• Anadolu Moğolbaskısı altında ekonomik, siyasal
çalkantılarla ezildi.
• Halk, Moğolegemenliğinin ulaşmadığı İç Anadolu’nun
batısında yer alan uçbeylerininetrafında toplanmaya başladı.
• 13. yüzyılınsonlarına doğru Anadolu Selçuklu Devleti’nden
ayrılarak bağımsızlıkların ilaneden beyler, Anadolu Türk
tarihinin yeni bir dönemi olarak, Türk Beylikleridönemini
başlattılar.
AnadoluTürk Beylikleri:
Karamanoğulları: Anadolu Selçuklu Devleti’ninen büyük
mirasçısı sayılan bu beylik; Konya, Karaman yöresinde
kuruldu.Karamanoğlu Mehmet Bey 1277’de bir fermanla Türkçeyi
resmi dil ilan etti.Karamanoğulları Beyliği 1483’te Osmanlı
Devleti’ne bağlandı.
Germiyanoğulları: Kütahya merkezli bu beylik1428’de II.
Murat tarafından Osmanlı Devleti’ne katıldı.
Karesioğulları: Balıkesir, Çanakkale yöresindekuruldu. Orhan
Bey zamanında Osmanlılara bağlanan Karesioğullarının
denizcilikbilgisi ve donanma gücü Osmanlılara büyük yarar
sağladı.
Hamitoğulları: Isparta, Eğirdir yöresindekurulan bu beylik,
II. Murat zamanında Osmanlı topraklarına katıldı.
Aydınoğulları: Aydın, İzmir, Selçuk yöresindekurulan beylik,
Gazi Umur Bey zamanında sahip olduğu
donanma ileYunanistan kıyılarına seferler yaptı. II. Murat
zamanında Osmanlı Devleti’nekatıldı.
Osmanoğulları: Osmanlılar, Oğuzların Kayıboyundandır.
Selçuklu Sultanı tarafından Ankara’nın batısındaki Karacadağ
bölgesineyerleştirildiler. Daha sonra Söğüt ve Domaniç’e
gelerek bir uçbeyliği kurdular(1299)
Bunların dışında;
• Sivas yöresindeEretna
• Manisa’daSaruhanoğulları
• Maraş veElbistan’da Dulkadiroğulları
• Muğla çevresindeMenteşeoğulları gibi beylikler
kurulmuştur.
En sonDulkadiroğuları’nın 1515’te Osmanlı egemenliğine
girmesiyle, Anadolu’da Türksiyasi birliği sağlanmış; Anadolu
Türk beylikleri dönemi son bulmuştur. |
